Погранични тензии со Србија – Чупино Брдо

По распадот на СФРЈ, процесот на демаркација на границите во регионот се одвиваше со високи тензии. Иако Република Македонија прогласи независност по мирен пат, северната граница остана точка на триење поради нерешените стратешки коти. Во јуни 1994 година, овие недоразбирања кулминираа во сериозен воен инцидент кој претставуваше директен тест за суверенитетот на младата македонска држава и нејзината армија.

Воено запоседнување на Чупино Брдо

На 14 јуни 1994 година, единици на Војската на СР Југославија извршија противправно навлегување на македонска територија кај месноста Чупино Брдо, во близина на селото Луке кај Крива Паланка. Српските сили навлегоа околу 250 метри внатре во државниот простор и го зазедоа стратешкиот врв Стража, на кота 1703. Првичните индикатори за ваквите намери беа забележани уште на 9 јуни, кога започна движењето на југословенските трупи кон пограничниот појас. Оваа акција создаде непосредна закана од отворен вооружен судир помеѓу Војската на СРЈ и Армијата на Република Македонија (АРМ).

Стратешки цели и оперативен правец

Од воено-стратегиски аспект, заземањето на Чупино Брдо се одвиваше во услови на голема концентрација на српски сили по должината на јужноморавскиот оперативен правец. Иако самиот терен кај селото Луке е тешко прооден и погоден главно за лесни пешадиски единици, инцидентот се смета за дел од поширок геополитички притисок врз Македонија. Се претпоставува дека воената провокација била координирана со економското и транспортното ембарго кое во тој период Грција го спроведуваше на јужната граница. Евентуалната ескалација на овој правец би значела директна закана за Куманово и Скопје како примарни стратегиски цели.

Ангажман на АРМ и дипломатско разрешување

Инцидентот на Чупино Брдо останува забележан како прва оперативна акција на тогаш новоформираната специјална единица на АРМ, „Волци“. Под команда на капетанот Мирослав Стојановски, единицата беше распоредена на теренот како одговор на српското присуство. Според одредени извори, во текот на кризата дошло и до размена на минофрлачки оган. Сепак, по интензивни дипломатски напори на македонската влада и посредство на мисијата на УНПРОФОР, која оствари контакти со Белград, српските сили почнаа да се повлекуваат. Целосното повлекување на Војската на СРЈ заврши на 3 јули 1994 година, со што кризата беше затворена без човечки жртви.