Укинувањето на Охридската архиепископија

Во текот на XVIII век, Османлиската Империја спроведувала политика на централизација на црковната власт. Грчката патријаршија во Константинопол настојувала да ги стави под своја јурисдикција сите православни цркви на Балканот. Овие процеси биле директно насочени кон автокефалните црковни институции кои претставувале пречка за остварување на грчките национални аспирации.

Политичко-црковен контекст

Фанариотските кругови од Константинопол имале силно влијание во османската администрација и го користеле тоа за остварување на своите цели. Охридската архиепископија, како автокефална црковна институција со вековна традиција, претставувала пречка за нивните планови за доминација над православните цркви на Балканот. Грчката патријаршија обезбедувала огромни финансиски средства за подмитување на османските власти. Во 1766 година прво била укината Печката патријаршија, што претставувало јасен сигнал за идните настани.

Процес и актери

Во јануари 1767 година, султанот Мустафа III донел фетва за укинување на Охридската архиепископија. Последниот охридски архиепископ бил Арсениј II, кој со овој акт бил сменет од функција. Сите православни епархии на македонска територија биле ставени под директна контрола на Константинополската патријаршија. Грчкото духовенство преземало целосна контрола над црковниот живот, а богослужбите почнале да се одржуваат исклучиво на грчки јазик. Епископските места биле заземани од Грци, кои спроведувале систематска политика на хеленизација на македонското население.

Последици

Укинувањето имало долгорочни последици за македонскиот народ. Употребата на словенскиот јазик во богослужби била забранета, а образовните институции под црковна контрола почнале да функционираат на грчки јазик. Периодот на црковна подреденост под Константинополската патријаршија траел точно два века, до обновувањето на Македонската црква во 1967 година. Македонскиот национален и културен идентитет бил изложен на постојан притисок и асимилација, а оваа ситуација создала предуслови за подоцнежните национални движења.