Ѓоко Лазаревски – човекот кој не се предаде!

Постојат луѓе чии животи не се мерат со годините што ги проживеале, туку со одлуките што ги донеле во еден единствен, пресуден миг. Таков човек беше Ѓокица (Ѓоко) Лазаревски. Неговото име денес најчесто се споменува кога се говори за конфликтот во Македонија во 2001 година, но зад тоа име стои приказна за човек кој во најтешкиот момент одбрал да остане таму каде што многумина би се повлекле.

Во 2001 година Македонија се соочи со вооружен конфликт меѓу државните безбедносни сили и албанската терористичка ОНА. Судирите најсилно го погодија северозападниот дел од државата, каде што бројни села беа изложени на напади, а илјадници луѓе беа принудени да ги напуштат своите домови. Меѓу тие места беше и Лешок – старо македонско село во подножјето на Шар Планина, познато по својот манастир и по богатото духовно и културно наследство.

Токму таму, на 3 мај 1971 година, беше роден Ѓоко Лазаревски. Од најрана возраст бил поврзан со својот роден крај и со луѓето меѓу кои израснал. Пред конфликтот во Македонија служел во Југословенската народна армија и како млад војник учествувал во борбите кај Вуковар во 1991 година, каде што бил и ранет. Тоа тешко искуство подоцна ќе му помогне подобро да ги разбере опасностите што ги носи војната, но и да ја преземе одговорноста кога неговото родно село ќе се најде под закана.

Кога во 2001 година започнаа вооружените судири, Лазаревски доброволно се пријави како резервист во полицијата. За него тоа не беше прашање на кариера или должност, туку прашање на лична одговорност. Зад него беа неговото семејство, соседите, родното место и Лешочкиот манастир – светилиште што со векови претставува симбол на православната вера и македонската духовност, посебно во овој дел од Македонија.

Во јули 2001 година нападите врз Лешок стануваа сè пожестоки. Додека цивилното население се подготвуваше за евакуација, Ѓоко и неколку негови другари и соборци останаа да го бранат селото. Според сведоштвата на неговите другари, иако добил наредба да се повлече, одлучил да остане. Свесен бил дека секоја минута отпор значи уште едно семејство што ќе успее безбедно да се извлече кон соседното село Жилче.

Токму во тие часови се покажува големината на човекот. Херојството не секогаш се состои во победа. Понекогаш тоа значи да останеш на своето место и кога знаеш дека шансите се против тебе. Додека селаните се евакуирале, Ѓоко останал последен, заедно со неколкумина соборци, продолжувајќи да го задржува напредувањето на напаѓачите.

На 23 јули 2001 година, во жестоките престрелки кај Лешок, додека се засолнувал зад камен ѕид покрај патот, бил погоден со шрапнели од „зоља“ во пределот на главата и вратот. Пренесен бил најпрво во Тетово, а потоа во Клиничкиот центар во Скопје. И покрај напорите на лекарите, следниот ден, на само триесетгодишна возраст, им подлегнал на повредите.

Неговите последни зборови – „Не ве остава Ѓоко вас“ – останале длабоко врежани во сеќавањето на неговите соборци. Во тие неколку зборови се содржи сè што го опишува неговиот карактер: чувство на одговорност, пожртвуваност и грижа за луѓето околу себе.

Само неколку недели по неговата смрт, Лешок беше заземен, а Лешочкиот манастир беше миниран и речиси целосно разрушен. За многумина тоа беше симболична потврда дека Ѓоко не ја бранел само земјата на која живеел, туку и едно духовно и културно наследство кое со векови било дел од идентитетот на целиот регион. Манастирот подоцна беше обновен, но споменот на неговите бранители остана неразделен дел од неговата историја.

Поради неможноста тогаш да биде погребан во родниот Лешок, Лазаревски беше погребан во Ѓорче Петров. Зад себе остави сопруга и дете кое никогаш не го дочека да го запознае. Постхумно беше одликуван со Медал за храброст, а во неговото родно село подоцна беше подигнат и споменик во негова чест.

Дваесет и пет години по конфликтот, околу настаните од 2001 година и понатаму постојат различни политички и историски толкувања. Но независно од тие дебати, делото на Ѓоко Лазаревски останува запаметено како пример за човек кој, според сведоштвата на неговите соборци и жители на Лешок, ја ставил безбедноста на другите пред сопствениот живот.

Историјата најчесто ги памети генералите, владетелите и политичарите. Но понекогаш најсилниот белег го оставаат обичните луѓе. Луѓето кои не бараат слава, туку едноставно го прават она што веруваат дека е исправно. Ѓоко Лазаревски беше еден од нив. Затоа неговата приказна не е само приказна за една битка или за еден конфликт. Таа е приказна за изборот меѓу својот живот и должноста, меѓу повлекувањето и останувањето. А токму таквите избори создаваат личности што времето не ги заборава.

„Бидете смели, нечесноста не ќе нè плаши. Спомнете си кој ви навредувал земја и нека срцата охрабрат Ваши” – Григор Прличев, Сердарот.